Ürünlerimiz  / Hazır Beton

HAZIR BETON NEDİR? NASIL ÜRETİLİR?

 

Bilgisayar kontrolüyle istenilen oranlarda biraraya getirilen malzemelerin, beton santralında veya mikserde karıştırılmasıyla üretilen ve tüketiciye 'taze beton' olarak teslim edilen betona 'Hazır Beton' denir.Hazır betonu, şantiyede elle ya da betoniyerle karıştırılarak hazırlanan betondan ayıran temel unsur, hazır betonun modern tesislerde, bilgisayar kontrolüyle üretilmesidir.

 

Hazır beton kullanıcısının hazır betonda arayacağı nitelikler TSEN206-1 standardında yer almasıdır. Hazır beton üretiminin su ölçme ve karıştırma işlemlerinin santralda veya transmikserde yapılmasına göre iki farklı şekli bulunmaktadır;

 

Kuru Sistem

Kuru karışımlı hazır beton, agrega ve çimentosu beton santralinde ölçülüp santralde veya transmikserde karıştırılan, suyu ve varsa kimyasal katkısı ise teslim yerinde ölçülüp karıştırılarak ilave edilen hazır betondur. Kuru karışımlı hazır betonda şantiyede karışıma verilen su miktarına (formülde öngörülenden daha fazla olmamasına) ve karıştırma süresine (homojen bir karışım için yeterli süre) özel itina gösterilmesi gerekmektedir.

 

Yaş Sistem

Yaş karışımlı hazır beton, su dahil tüm bileşenleri beton santralinde ölçülen ve karıştırılan hazır betondur.

 

 

HAZIR BETON SANTRALLERİ

 

Hazır beton bileşenlerinin stoklanıp, kontrol altında karıştırılarak, hazır beton üretiminin gerçekleştirildiği ve transmikserlere dolumun yapıldığı tesislere beton santrali denir. Beton santralleri karışım şekillerine göre "yaş ve kuru karışım" olmak üzere ikiye, depolama şekillerine göre de "bunkerli" ve "yıldız tip" olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

 

Yıldız tip santralde, santralin önünde yıldız şeklinde bir stoklama alanı vardır ve kova vasıtasıyla agregalar arkadaki karıştırma kazanına aktarılır.
 

Bunkerli santralde ise agrega ve kumlar santralin önündeki bunkerlerde stok edilip bantlı bir sistem ile karıştırma kazanına taşınır.

 

 

HAZIR BETON ÜRETİM SÜRECİ

 

Önce hazır betonun üretiminde kullanılacak, doğru seçilmiş malzemelerin (çimento, agrega, su, katkı) kalitelerini ve birbirlerine uyumunu incelemek için laboratuvar deneyleri yapılır. Bu deneylerden geçen malzemelerde zamanla olumsuz değişiklikler meydana gelmesinin önlenmesi için sürekli kalite denetimi yapılmalıdır. Hazır betonun üretim süreci, santral operatörünün üretilecek betonu tanımlayan formülün numarasını belirleyip bilgisayar sistemini işletmesiyle başlar. İlk komuttan sonra ayrı bölmelerde stoklanmış bulunan agrega, çimento ve su aynı anda tartılır. Daha sonra tartılmış agrega bant veya kovayla taşınarak mikser kazanına aktarılır. Bu sırada çimento, su ve formülde varsa kimyasal katkı maddesi de kazana aktarılır ve karıştırılır.

 

Bir harman betonun hacmi santraldan santrala değişmekle birlikte, genellikle 1-3 m3'tür. TS EN 206-1’e göre karıştırma işlemine beton üniform görünüm kazanıncaya kadar devam edilmelidir. Karıştırıcı, belirtilmiş karıştırma kapasitesinden fazla yüklenmemelidir. Kimyasal katkılar kullanılması halinde, esas karışım işlemi esnasında harmana ilâve edilmelidir. Ancak su azaltıcı veya yüksek oranda su azaltıcı katkılar, esas karışım işleminden sonra da ilâve edilebilir. Bu durumda kimyasal katkının, harman veya yüke tamamen dağılarak tam etkili hale gelmesi için beton tekrar karıştırılır. Yeterince karıştırılmış olan harman transmiksere boşaltılır, dolum tamamlanıncaya kadar aynı işlem devam eder.

 

 

HAZIR BETON SİPARİŞİ

 

Hazır betonu sipariş vermeden önce yapınızda ne tür beton kullanılacağını doğru tespit etmeniz gerekir. Çünkü birçok durumda sipariş edilen beton sınıf dayanımı talebini karşılamasına rağmen, istenen işlevi yerine getirmeyebilir.

 

Örneğin, sülfatlı bir zemine dökülecek temel betonunda dayanıklılık özelliği, basınç dayanımından daha önemlidir. Beton sınıfı, mevcut statik yapı projesinin üzerinde görülebilir. Ancak çevre şartları iyi tetkik edilmelidir. Gerektiğinde hazır beton tesislerindeki uzmanlar da bu konuda yardımcı olabilirler. Hazır beton kullanıcılarının, TS EN 206-1 beton standardını iyi inceleyerek, tüketici olarak hangi haklara ve yükümlülüklere sahip olduklarını bilmeleri gerekir.

 

 

Hazır Beton Siparişinde Dikkat Edilmesi Gerekenler Noktalar;

 

  • Sipariş edeceğiniz betonunun miktarını, basınç dayanım sınıfını, kıvam sınıfını, agrega en büyük dane büyüklüğünü, miktarını, ne tür bir yapı elemanı için istendiğini, çevre şartlarını ve varsa diğer özelliklerini ayrıntılarıyla tesbit edip, siparişinizi ona göre verin.
     

  • Beton döküm programınızı 3 gün önceden bildirin. Aşağıdaki bilgileri beton üreticisine muhakkak iletin.
     

  • Teslim günü / saati,
    Birim sürede verilecek beton miktarı (hızı),
    Boşaltma şekli (Beton pompası, vinç kovaları vb),
    Sipariş bilgileri: İsim - firma - vergi dairesi, şantiyenin adresi - telefon
     

  • Şantiyede beton döküm ve yerleştirme süresini iyi ayarlayın, aksaklıklar çıkabilir. Zemin veya atmosferde, betonarme elemanlar üzerinde olumsuz etkilerde bulunabilecek çevresel koşullar (sülfat, deniz suyu, asitler, donma-çözülme vb.) hakimse, beton üreticinizi bilgilendirin. 
     

  • Siparişini verdiğiniz betona ilişkin test sonuçlarını mutlaka isteyin.

 

 

HAZIR BETONUN TAŞINMASI

 

Hazır beton, çabuk kullanılması gereken bir üründür. Bulunulan ortamın koşullarına, çimento ve betonun cinsine ve kimyasal katkıların türlerine bağlı olarak değişebilen bir sürede müşteri tarafından teslim alınması ve kalıba yerleştirme işlemine başlanması gerekir.


Hazır beton, bu özelliği nedeniyle "transmikser" adı verilen özel araçlarla taşınır ve teslimata kadar homojenliğini koruması için transmikserde karıştırılır. Bu karıştırma, beton sınıfına bağlı olarak farklı devirlerde yapılır.


Taşıma işlemi, tesisin işletme bölümünün sevkiyat programına göre gerçekleştirilir; transmikser operatörü ve gerektiğinde beton pompası operatörü taşıma ve teslim işleminin diğer sorumlularıdırlar. Transmikser operatörü betonu müşterinin şantiyesine taşır, pompa operatörü de betonu istenilen noktaya, kalıba aktarır (Pompa mobil veya sabit olabilir.).

 

 

HAZIR BETONUN TESLİM ALINMASI

 

Beton dökümü başladığında:

 

  • Her transmikser irsaliyesini betonu basmaya başlamadan önce muhakkak kontrol edin, siparişinize uygun olduğundan, taşıma süresinin geçmediğinden emin olun.
     

  • Kıvamını gözleyin ve gerekirse çökme deneyiyle kontrol edin; siparişinizden daha yüksek kıvamlı betonu geri çevirin. Daha kuru kıvamlı gelen beton için hazır beton firmasıyla irtibat kurun.
     

  • Soğuk veya sıcak havalarda taze betonun sıcaklığını ölçün.
     

  • Teslim edilen betondan, her biri ayrı transmikserden olmak üzere, TS EN 206'da belirtilen adetlerde küp veya silindir numune alın. Numuneler sayesinde hem birim ağırlıktan (beton miktarından) hem de sınıf dayanımından emin olacağınızı unutmayın.
     

  • Numunelerinizi alırken, saklarken, kırdırırken ilgili standartlara uyun.
     

  • Basınç deneyi sonuçlarını TS 500'de belirtildiği gibi TS EN 206’ya göre yorumlayın.
     

  • Deney sonuçlarını raporlandırın ve saklayın. İmalatçı her beton yük (transmikser) tesliminde kullanıcıya en az aşağıda verilen bilgileri içeren bilgisayar çıktısı, matbu belge veya elle yazılmış sevk ve teslim belgesi vermelidir.

 

Hazır beton tesisinin ismi, sevk ve teslim belgesinin seri numarası, yükleme tarihi ve saati (çimento ve suyun ilk temas ettiği saat) Kamyonun plaka numarası veya aracı tanıtıcı bilgi, alıcının ismi, şantiyenin ismi ve yeri, şartnamelerle ilgili ayrıntılar veya atıf (kod no, sipariş no gibi), beton hacmi (m3 olarak), şartnamelere ve EN 206-1’e uygunluğu beyanı, betonun şantiyeye ulaştığı saat, boşaltmanın başladığı saat, boşaltmanın tamamlandığı saat.

 

İlave olarak sevk ve teslim belgesinde aşağıda verilenlerle ilgili ayrıntılı bilgiler de bulunmalıdır.

 

 

a) Tasarlanmış beton için;

 

Dayanım sınıfı, çevresel etki sınıfları, klorür içeriği sınıfı, kıvam sınıfı veya hedef değer, belirtilmişse beton karışım oranlarıyla ilgili sınır değerler, belirtilmişse çimento tipi ve dayanım sınıfı, belirtilmişse kimyasal katkı ve mineral katkı tipi, gerekliyse özel nitelikler, agreganın en büyük anma tane büyüklüğü, hafif veya ağır beton için yoğunluk sınıfı veya hedef yoğunluk değeri bulunmalıdır.

 

 

b) Tarif edilmiş beton için;

 

Beton bileşimi ile ilgili detay bilgiler, çimento miktarı, gerekliyse katkı tipi, su/çimento oranı veya kıvam sınıfı veya belirtildiği şekilde hedef değer, agreganın en büyük anma tane büyüklüğü ve standarda göre tarif edilmiş beton için verilecek bilgiler ilgili standard hükümlerine uygun olmalıdır.

 

 

HAZIR BETONUN DÖKÜMÜ

 

Betonun ürün nitelikleri korunarak müşterinin şantiyesine transmikserle teslim edildikten sonra, pompa veya diğer araç gereçle istenilen noktadaki kalıba yerleştirilmesi işlemine "beton dökümü" denir.


Beton dökümünden yüksek verim elde edilmesi için bazı noktalara dikkat edilmesi gerekir.

 

 

a) Dökümden Önce Dikkat Edilecek Noktalar

 

  • Kalıpların sağlam ve sızdırmaz olduğunu; temizliğini, yağlanıp yağlanmadığını, yüzeylerinin uygun olup olmadığını kontrol edin.
     

  • Donatıların gereğince döşenip, kontrolünün yapılıp yapılmadığına bakın.
     

  • Yeterli miktarda ve uygun boşaltma aracınız olup olmadığını; betonu işlemek için uygun sayı ve nitelikte eleman ve araç-gereç bulunup bulunmadığını kontrol edin (Yeni Deprem Yönetmeliğine göre, vibratör kullanımı zorunlu hale gelmiştir.).
     

  • Taze betonun bakımı için gerekli önlemleri alın. (Su hortumları, örtüler vb)
     

  • Pompa ve transmikserlerin çalışma alanlarının hazırlanıp hazırlanmadığına bakın.
     

  • Yer betonu dökülecekse zemin döküme uygun hale getirilmiş mi, kontrol edin.

 

 

b) Betonun Dökümü ve Yerleştirilmesi Sırasında Dikkat Edilecek Noktalar

 

Betonun yerleştirilmesi pompalı ve pompasız olarak ikiye ayrılmaktadır. Yerleştirme yöntemi betonun kıvamını etkiler. Pompalanacak betonun, mikserden direkt kalıba dökülen betona kıyasla daha akıcı ve kolay işlenebilir olması aranır. İçine beton yerleştirilecek kalıbın ve yerleştirme işçiliğinin sertleşmiş beton kalitesi üzerine hem mukavemet hem de görünüş açısından önemli etkileri vardır:

 

  • Kalıbın cinsi (ahşap, çelik, tünel gibi)
     

  • Kalıp yüzeyinin kalitesi
     

  • Kalıp yağı kullanılması
     

  • Yerleştirme esnasında vibratör kullanımı gibi faktörler beton kalitesi ile doğrudan bağlantılıdır.

 

 

Şantiyede en çok karşılaşılan sorun, betonun rahat yerleştirilip, mastarlama yapılamamasından dolayı döküm yerine gelen betona fazladan su eklenmesidir. Bu, beton mukavemetini düşürür. Bu sorun, uygun kıvamda beton siparişi, akışkanlaştırıcı kimyasal katkıların kullanılması ve özellikle de şantiyede vibratör kullanımı ile giderilebilir.

 

 

Beton yerleştirilirken;

Beton mümkün olduğunca yerleştirileceği yere veya yakın bir bölgesine dökülmelidir. Betonu belirli bir bölgeye yığıp, kürekle yerine yerleştirmeden

kaçınılmalıdır.

 

  • Beton homojen tabakalar halinde yerleştirilmelidir. Yerleştirme esnasında büyük yığınların ve eğimli tabakaların oluşturulmasına engel olunmalıdır.
     

  • Beton kalıba 1.5 m den daha yüksekten dökülmemelidir.
     

  • Betonun yerleştirme ve sıkıştırma hızları uyum içinde olmalıdır.
     

  • Gecikme ve duraklamalara meydan verilmemeli, bunun sonucu oluşabilecek soğuk derzlere imkan verilmemelidir. Bu tür uygulamalarda muhtemel hava kabarcıklarına karşı kalıp yağlanmalıdır.

 

 

Transmikser ile Dökümler

 

Transmikserin kapalı alana girmesi gerekiyorsa aracın gireceği yerin yüksekliği tesise bildirilmelidir. Transmikser altı boş bir döşemeye veya bozuk bir zemine çıkarılıyorsa 30 ton civarında toplam yük ve dingil başına 11 ila 13 ton yük olduğu varsayılarak zeminin kayma ve çökme tehlikesi dikkate alınmalıdır.

 

Pompalı Dökümler

 

İnşaata yaklaşım mesafesi, yatay ve düşey döküm erişim mesafeleri; inşaat, zemin ve pompa cinsine göre değişkendir. Pompanın kurulacağı zeminin altından geçen boru hattı veya üzeri kapatılmış boşluklar bildirilmelidir. Aynı şekilde yüksek gerilim hatları bildirilmelidir. Kolon betonlarında, pompa uç hortumu kalıp içine mümkün olduğu kadar sokulmalıdır; perde betonlarında, beton kalıp yüzeyine çaptırılmamalıdır. Betonun hızını keserek, ayrışma ve kalıp deformasyonuna engel olunmalıdır. Pompa uç hortumunu tutan elemanların bom altında durmamasına dikkat edilmelidir. 

 

 

BETON SINIFLARI

 

Betonun standart basınç dayanımı 28 gün boyunca 20°C sıcaklıkta ve %100 nemli ortamda kür edilen, çapı 150 mm, boyu 300 mm olan silindir numunelerin eksenel basınç altındaki dayanımı olarak tanımlanır. Gerilme cinsinden ifade edilen dayanım, kırılma yükünün, silindir alanına bölünmesi ile elde edilir. Beton sınıfları concrete = beton kelimesinin baş harfi olan "C" ile ifade edlir. Örneğin C20, 28 günlük karakteristik basınç dayanımı 20 MPa yani 200 kgf/cm² olan betondur.

 

Basınç dayanımı sınıfı  En düşük karakteristik silindir dayanımı En düşük karakteristik küp dayanımı:

 

                                fck, sil  N/mm2            fck, küp  N/mm2

C 12/16                            12                                    15

C 16/20                           16                                    20

C 29/25                           29                                   25

C 25/30                           25                                   30

C 30/37                           30                                   37

C 35/45                           35                                   45

C 40/50                          40                                   50

C 45/55                           45                                   55

C 50/60                          50                                   60

C 55/67                           55                                   67

C 60/75                          60                                   75

 

 

 

HAZIR BETONDA ARANAN ÖZELLİKLER


Bu özellikleri iki grupta sınıflandırmak mümkündür:

 

 a) Taze betonda:

  • İşlenebilme özelliği, uygun kıvam

  • Taze betonun sıcaklığı

  • Agrega maksimum tane büyüklüğü

  • Homojenlik, kıvam kaybı, hava miktarı

  • Birim ağırlık

b) Sertleşmiş betonda:

  • Dayanım (basınç, çekme, eğilme, yarılma mukavemetleri)

  • Dış etkenlere karşı dayanıklılık (geçirimsizlik, aşınmaya dayanıklılık)

  • Donma ve çözülmeye dayanıklılık

  • Hafiflik veya ağırlık

  • Isı, ses yalıtımı ve estetik (Brüt betonda dış görünüş)

  • Ekonomi

 

 

BETONUN BAKIMI

 

Betonun bakımı bir başka deyişle betonun kürü, beton yerleştirildikten sonra veya beton ürünlerinin imalatından sonra oluşabilecek su kaybını engellemek ve hidratasyon reaksiyonlarının uygun şekilde ve zamanda gerçekleşmesini sağlamaktır. Çimento hidratasyonu günlerce, haftalarca hatta aylarca sürer. Hidratasyon reaksiyonunun devamı için yeterli miktarda su ve sıcaklık gerekmektedir. Bu koşullar sağlanamadığı takdirde betondan beklenen dayanım ve dayanıklılık (durabilite) elde edilemez. Betonun su kaybederek kurumasını önlemek, dolayısıyla çimentonun hidratasyonunu sürdürmesi için üç yol izlenir. Şöyle ki: su geçirmeyen (naylon-polietilen) bir örtü ile beton yüzeyi kapatılır. Sürekli olarak betonun yüzeyinin nemli kalması sağlanır. Genellikle hortum ya da mekanik yağmurlama sistemi ile su püskürtülür ya da su göleti oluşturulur. Kimyasal kür katkıları kullanılarak beton yüzeyinin kaplanması sağlanır. Özellikle geniş yüzeye sahip beton işlerinde buharlaşma ile kaybedilen su, hidratasyon reaksiyonlarının yavaşlamasına neden olacaktır.

 

1. Su ile kür yapılması
Sürekli olarak beton yüzeyinin ıslak kalması sağlanmalıdır. Uygun kür süresi yaklaşık 7 gündür. Kış aylarında bu süre uzatılmalıdır. Su püskürtülerek beton yüzeyinin ıslatılması çok iyi bir kür metodudur. Eğer bu işlem aralıklarla yapılıyorsa beton yüzeyinin kuru kalmamasına dikkat gösterilmelidir. Bu sistemin tek dezavantajı maliyetidir. Sistemin uygun işlemesi için yeterli miktarda su ve tecrübeli uygulamacı gerekmektedir. Telis bezi veya diğer su tutucu örtüler kullanılarak da beton yüzeyinin ıslak kalması ve buharlaşmanın daha az olması sağlanabilir. Yüzeyde bozulma olmasını engellemek için beton sertleşir sertleşmez su tutucu örtüler serilmelidir. Özellikle döşeme köşelerinde daha dikkatli ve özenli olunmalıdır. Örtülerin sürekli ıslak kalmaları sağlanmalıdır.

 

2. Kimyasal maddeler ile kür yapılması
Kimyasal kür malzemeleri işin cinsine göre farklılık gösterir. Beyaz veya alüminyum renginde olan kimyasal maddeler beton yüzeyinde ince bir polimer tabakası oluşturur. Sıvı maddenin içindeki su zamanla buharlaşır ve bileşikteki kimyasal madde beton yüzeyinde zarsı bir tabaka oluşturur. Bu tabaka buharlaşmayı çok düşük seviyelere indirdiği gibi, özellikle sıcak mevsimlerde, beton yol gibi uygulamalarda güneş ışınlarının beton yüzeyindeki kırılmasını ve yansımasını da sağlar.

 

3. Beton yüzeyinin örtü ile kaplanarak kür yapılması
Polietilen örtüler, elemanlarda kalıplar söküldükten sonra en geç yarım saat içinde ve döşemelerde beton yeterli sertliği kazanır kazanmaz uygulanmalıdır. Uygulamaya beton yüzeyi kurumadan önce başlanmalıdır. Eğer beton baskı beton ya da desenli yol ise örtüler hafif bir iskelet üzerine yerleştirilmelidir. Bu sayede beton yüzeyi bozulmamış olur. Bu tarz bir kürde polietilen örtüler yerleştirilmeden önce betondaki suyun terleyip buharlaşmasını beklemeye gerek yoktur. Kür uygulamasına beton yerleştirildiğinde başlanabilir.

 

 

SOĞUK VE SICAK HAVADA BETON DÖKÜMÜ

1. Soğuk Havada Beton Dökümü
Soğuk havada beton dökme çalışmalarının amacı, don olayına rağmen yeterli mukavemet ve dayanıklılıkta beton elde etmektir. Soğuk hava ile ilgili uygulamaların ne zaman başlayacağını tespit etmek güç olmakla birlikte hava sıcaklığı 10°C veya altına düştüğü zaman tedbir alınması öngörülmüştür. Ortalama sıcaklık ard arda üç gün süreyle +5°C'nin üstüne çıkıncıya kadar betona aynı koruma uygulanır. Aslında 24 saatlik koruma süresi betonun gerekli mukavemetine erişmesinde yeterli değildir. Bu süre soğuk hava koşullarına göre uzatılabilir.

 

Beton için soğuk hava

Beton için ideal soğuk hava ortalama sıcaklığının ard arda üç gün süreyle +5°C'nin altına düştüğü veya 24 saat içinde hava sıcaklığının ortalama +10°C'nin altında 12 saat süreyle seyrettiği havadır. Taze betonu yerleştirdikten sonra olabilecek donlardan koruma ve bu süre içinde gerekli en az sıcaklığın sağlanmasıyla ilgili tedbirler önceden planlanmalıdır. En düşük günlük sıcaklığın 0°C'nin altına indiği ilk don gününden sonra ortalama sıcaklığın ard arda bir günden fazla süreyle +5°C'nin altına düşmesi halinde beton yerleştirdikten sonra en az 24 saat dona karşı korunmalıdır.

 

Soğuk havada betonun yerleştirilmesi

Ortalama sıcaklığım + 5°C'den az olduğu zamanlarda betonun yerleştirme sıcaklığı en büyük dane büyüklüğüne bağlı olarak: D maks. 16mm için 18°C, D maks. 31.5 mm için 13°C olmalıdır. Yüksek sıcaklıklardaki betonun yerleştirilmesi, gerek hava ısısı gerek yerleştirilen kalıp ve/veya yerin ısısının düşük olması durumunda ve termal çatlamalara maruz kalır.

Beton ısısı, mukavemet gelişimini kontrol eden en önemli faktördür. Donmaya karşı ilk korumayı sağlamanın ötesinde, beton kalıplarının güvenle çıkarılabilmesinin sağlanması için yeterli mukavemeti kazanmalıdır. Betonun mukavemet kazanma hızı inşaat maliyetini etkileyecektir. Beton ısısı düştükçe betonun mukavemet kazanma hızı da düşer. Bu nedenle soğuk havada koruma tedbirlerini azaltmak ve kalıpların daha erken çıkarılabilmesi sağlamak amacıyla erken mukavemet kazanma düzeyi yüksek olan beton tercih edilmelidir.

 

 

Soğuk Havada Beton Koruma Tedbirleri

Koruma tedbirleri; "beton dökülmeden önce planlanarak" ve "beton döküldükten sonra uygulanarak" iki kademede gerçekleştirilir.

 

Beton dökülmeden önce

 

  • Beton yerleştirilmeden önce kalıplar buz. don ve çamurdan arındırılmalıdır. Donmuş olan ya da içinde donmuş maddeler bulunan bir alt tabaka üzerine beton serilmemelidir.
     

  • Yapının özelliğine göre (temel, alttemel, kütle betonu, doğrudan hava şartlarına maruz kalan beton gibi) uygun kür seçimi tasarımı yapılmalıdır.
     

  • Kalıp ve dikmeler sökülmeden önce betonun korunmasıyla ilgili tedbirlerin alınması gerekir.
     

  • Betonda mukavemetin gelişmesini hızlandırıcı faktörlerin yerine getirilmesi önceden planlanmalıdır, (uygun çimento tipi seçimi, su/çimento oranı, uygun priz hızlandırıcı kimyasal katkı seçimi, uygun slump seçimi gibi)

 

Kalıp ve dikmelerin sökülebilme zamanı doğrudan mukavemet artış hızı ve miktarına bağlıdır.

 

Mukavemet artış hızını etkileyen faktörler:

 

1- Beton yerleştirme başlangıç sıcaklığı,

2- Yerleştirmeden sonra betonun koruma sıcaklığı,

3- Yerleştirmeden sonra betonun elverişli sıcaklıkta tutulduğu süre,

4- Çimentonun tipi ve dozajı,

5- Priz çabuklaştırıcı veya diğer katkı maddelerinin tür ve miktarı,

6- Yapı kısımlarının boyutları,

7- Kür metodları, bunların etkinliği ve koruma sırasındaki kürü izleyen sürede tabii kür imkanlarının tamamı göz önüne alınmalıdır.

 

Mukavemet gelişmesinin hızlandırılması

Uygun tedbirler alındığı takdirde; priz çabuklaştırıcı katkı maddeleriyle erken dayanımı yüksek çimento veya katkılı çimentoyla, gerekli mukavemet seviyesine daha kısa sürede ulaşır.Beton prizini çabuklaştırıcı kimyasal katkı maddelerinin kullanılması, soğukhavada betonun erken mukavemet kazanmasını sağlar. Ancak kullanılan kimyasal katkı maddesinin içeriğini bilmek beton yapının durabilitesi açısından önem arz eder.

 

  • Kalsiyum klorür (CaCI2), soğuk havada beton dökme işlemi sırasında priz çabuklaştıncı madde olarak kullanılabilir. Ancak klorürün neden olduğu donatıda korozyon-korozyon potansiyelinin yükselmesi dikketle incelenmelidir.

  • Kalsiyum klorür çimentoda, alkali-agrega reaksiyunun kontrol edilebileceği hallerde genleşme yapar. Bu nedenle, çimentonun düşük alkalili olması veya puzolan kullanılması gerekir.

  • Uygun katkı maddesinin yüzdesi; iş şartlarına, hava ısısına, üretim metoduna ve öngörülen karışım esaslarına göre labaratuvar deneyleriyle önceden tespit edilmelidir.

 

 

2. Sıcak Havada Beton Dökümü


Sıcak hava, beton dökümü sırasında ortalama sıcaklığın ard arda üç gün süre ile 30°C'nin üstünde bulunduğu süredeki hava durumudur.

Sıcak havada betonun başarı ile dökülebilmesi beton karışımlarında bazı ayarlamaların yapılması zorunlu kılar. Sıcak havanın betona ve beton yapıya olan etkileri iyi anlaşıldığı takdirde, herhangi bir yapı sorunu ortaya çıkmadan kalite korunabilir.

 

Yüksek ısının beton üzerindeki etkilerine karşı hazırlıklı olunmalıdır.Bu nedenle;

1- Şartnameye uyulabilmesi amacıyla, beton ısısının kontrol altına alınması sağlanmalıdır.

2- Aynı çalışma kıvamını sağlayabilmek için daha fazla su gerekebilir.

3- Aynı kütlede 28 günlük basınç dayanımı azalır.

4- Taze betonun yüzeyi daha hızlı kuruyabilir.

5- Plastik çatlaklar meydana gelebilir.

6- Sertleşmiş betonda yüzey çatlakları oluşması ihtimali daha yüksektir.

7- Betonun sertleşmesinden sonra çekme çatlakları oluşma riski daha fazladır.

 

Kimyasal katkı

Betonun karışım anından başlayarak, dökümü ve perdahlanma süresince, rahatça çalışabilecek bir kıvamda olması gerekir. Kıvamın su ile sağlanması, betonun kalitesi ve dayanımı açısından son derece ciddi problemlere neden olur. Bu nedenle sıcak hava betonlarında priz süresini geciktirici kimyasal katkıların kullanılma zarureti vardır.

 

Taban ve kalıplar üzerine su püskürtmesi

Kuru bir taban beton karışımındaki suyu emerek perdahlanma için kullanılacak süreyi kısaltabilir. Kalıplar kuru ve sıcak olduğu takdirde karışım suyunu absorbe ederek ısıyı yükseltebilirler. Taze betondaki su kaybını önlemek amacıyla, beton ile temas edecek kısımların soğutulması, taban, kalıp ve donatının ıslatılması gerekir.

 

Beton dökümü ve yerleştirilmesi esnasında yapılması gereken işlemler

Beton yerleştirilmeden önce kalıplar, teçhizat, alt yapı ve bunun yanında beton dökülen alanın etrafı iyice ıslatılmalıdır. Böylece çevre sıcaklığının düşmesi ve nisbi nem miktarının artması sağlanmış olur. Yüzeyler buharlaşmasıyla su kaybına karşı su geçirmez örtülerle örtülmelidir. Sıcaklığın çok yüksek değerlere çıkması halinde beton dökümü gece veya güneşin batması durumunda yapılmalıdır. Betonun ani sıcaklık değişimlerine karşı korunması ve beton dökümünden önce bu durumun iyice etüt edilmesi gerekir.

 

Beton dökümü sonrası yapılması gereken işlemler

Beton dökümü tamamlandıktan sonra koruma ve kür işlemiyle kaliteli ve dayanıklı bir beton elde edilmesi işlemi tamamlanır.

 

Koruma ve kür

Mümkün olan her yerde su kürü sağlanmalıdır. Kürün yerleştirildikten sonraki ilk saatlerde yapılmasına rağmen kalıplar daha sonraki günlerde de sürekli rutubetli tutulmalıdır.

 

Sıcak havada beton

Sıcak havada beton dökümü için yapılması gerekenler "beton dökülmeden önce" ve "döküldükten sonra" olmak üzere ikiye ayrılabilir.

 

Beton dökülmeden önce yapılması gerekenler

Beton hammaddelerinin gözden geçirilmesi ve uygun karışımın hazırlanması, beton içinde sıcaklığın düşürülmesi için hammaddelerin teker teker gözden geçirilmesi gerekir.

 

Agrega

Agrega sıcaklığının düşürülmesi konusunda çeşitli yollar uygulanabilir. Mümkünse agreganın doğrudan güneş ışınlarından korunarak fazla ısınması önlenebilir. Agrega yığınlarının ısıtılması için yüksek basınçlı su kullanılmamasına dikkat edilmelidir.

 

Çimento

Çimentonun mümkün olabildiği kadar 75°C ısıda sınırlandırılması üretimde kolaylık sağlayacaktır. Çimento temininde stokta bekletilmiş çimentonun tercih edilmesi, karışım sıcaklığının düşük tutulmasında önemli bir ted bir olarak karşımıza çıkmaktadır.

 

Karışım suyu

Taze betonda sıcaklık üzerinde en fazla etkili olan bilieşen sudur. Beton tesisinde su tankları açıkta ise beyaza boyanması veya mümkünse tankların toprağa gömülmesi su sıcaklığının azalması sağlayan önlemlerdir.

 

Dikkat!

Özellikle sıcak hava koşullarında önceden tedbir alınmadığı takdirde hazır beton santralden şantiyeye gelinceye kadar ve döküme başlayacağı zamana kadar buharlaşma nedeniyle karışımındaki sudan kaybeder. Bu kayıp betonun işlenebilirliğini azalttığı gibi uygulamalarda zorluklara neden olur. Bu durumdan kurtulmak için iki yol vardır.

 

Doğru: Santralde sıcak hava koşulları dikkate alınarak su ve katkı ayarlaması yapılır. Gerekirse şantiyede akışkanlaştırıcı katkı katılabilir.

 

Yanlış: Şantiyede reçete dışında betona su katılır. Betona şantiyede katılacak her litre su o an için betonun işlenebilirliğini kolaylaştırırsa da su/çimento oranı artacağından betonda daha çok boşluk olur. Bu da betonun zayıf, geçirimli ve dayanıksız olmasına neden olur. Betona eklenen suyun buharlaşan suyun yerine geçtiğini düşünmek yanlıştır. Betonda belli bir süre sonra hidratasyon reaksiyonu başlayacağı için karışımdaki suyun etkisi ile sonradan katılan suyun etkisi çok farklı olacaktır. 

© 2015 - Tüm Hakları Saklıdır. GÖLBETON İNŞAAT VE MÜTEAHHİTLİK HİZ. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.