Hazır Beton

1. Hazır Beton Nedir – Nasıl Üretilir?

 

Bilgisayar kontrolüyle istenilen oranlarda biraraya getirilen malzemelerin, beton santralında veya mikserde karıştırılmasıyla üretilen ve tüketiciye 'taze beton' olarak teslim edilen betona 'Hazır Beton' denir.Hazır betonu, şantiyede elle ya da betoniyerle karıştırılarak hazırlanan betondan ayıran temel unsur, hazır betonun modern tesislerde, bilgisayar kontrolüyle üretilmesidir.

 

Hazır beton kullanıcısının hazır betonda arayacağı nitelikler TS EN 206-1 Standardında yer almaktadır.Hazır beton üretiminin su ölçme ve karıştırma işlemlerinin santralda veya transmikserde yapılmasına göre iki farklı şekli bulunmaktadır ;Kuru Sistem, ve Yaş Sistem

 

Kuru karışımlı hazır beton, agrega ve çimentosu beton santralinde ölçülüp santralde veya transmikserde karıştırılan, suyu ve varsa kimyasal katkısı ise teslim yerinde ölçülüp karıştırılarak ilave edilen hazır betondur.Kuru karışımlı hazır betonda şantiyede karışıma verilen su miktarına (formülde öngörülenden daha fazla olmamasına) ve karıştırma süresine (homojen bir karışım için yeterli süre) özel itina gösterilmesi gerekmektedir.Yaş karışımlı hazır beton, su dahil tüm bileşenleri beton santralinde ölçülen ve karıştırılan hazır betondur.

 

2.Hazır Beton Santralı ;

 

Hazır beton bileşenlerinin stoklanıp, kontrol altında karıştırılarak, hazır beton “üretiminin gerçekleştirildiği ve transmikserlere dolumun yapıldığı tesislere "beton santrali" denir. Beton santralleri karışım şekillerine göre "yaş ve kuru karışım" olmak üzere ikiye, depolama şekillerine göre de "bunkerli" ve "yıldız tip" olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

 

Yıldız tip santralde, santralin önünde yıldız şeklinde bir stoklama alanı vardır ve kova vasıtasıyla agregalar arkadaki karıştırma kazanına aktarılır.
Bunkerli santralde, ise agrega ve kumlar santralin önündeki bunkerlerde stok edilip, bantlı bir sistem ile karıştırma kazanına taşınır.

 

3.Üretim Süreci ;

 

Önce, hazır betonun üretiminde kullanılacak, doğru seçilmiş malzemelerin (çimento, agrega, su, katkı) kalitelerini ve birbirlerine uyumunu incelemek için laboratuvar deneyleri yapılır.Bu deneylerden geçen malzemelerde zamanla olumsuz değişiklikler meydana gelmesinin önlenmesi için sürekli kalite denetimi yapılmalıdır.Hazır betonun üretim süreci, santral operatörünün üretilecek betonu tanımlayan formülün numarasını belirleyip, bilgisayar sistemini işletmesiyle başlar. İlk komuttan sonra, ayrı bölmelerde stoklanmış bulunan agrega, çimento ve su aynı anda tartılır. Daha sonra tartılmış agrega bant veya kovayla taşınarak mikser kazanına aktarılır. Bu sırada çimento, su ve formülde varsa kimyasal katkı maddesi de kazana aktarılır ve karıştırılır.

 

Bir harman betonun hacmi santraldan santrala değişmekle birlikte, genellikle 1-3 m3 'tür. TS EN 206-1’e göre karıştırma işlemine beton üniform görünüm kazanıncaya kadar devam edilmelidir. Karıştırıcı, belirtilmiş karıştırma kapasitesinden fazla yüklenmemelidir.Kimyasal katkılar, kullanılması halinde, esas karışım işlemi esnasında harmana ilâve edilmelidir. Ancak su azaltıcı veya yüksek oranda su azaltıcı katkılar, esas karışım işleminden sonra da ilâve edilebilir. Bu durumda kimyasal katkının, harman veya yüke tamamen dağılarak tam etkili hale gelmesi için beton tekrar karıştırılır. Yeterince karıştırılmış olan harman, transmiksere boşaltılır, dolum tamamlanıncaya kadar aynı işlem devam eder.

 

HAZIR BETONUN SİPARİŞİ ;

 

Hazır betonu sipariş vermeden önce, yapınızda ne tür beton kullanılacağını doğru tespit etmeniz gerekir. Çünkü, birçok durumda sipariş edilen beton sınıf dayanımı talebini karşılamasına rağmen, istenen işlevi yerine getirmeyebilir.Örneğin, sülfatlı bir zemine dökülecek temel betonunda dayanıklılık özelliği, basınç dayanımından daha önemlidir. Beton sınıfı, mevcut statik yapı projesinin üzerinde görülebilir. Ancak çevre şartları iyi tetkik edilmelidir.Gerektiğinde, hazır beton tesislerindeki uzmanlar da bu konuda yardımcı olabilirler.Hazır beton kullanıcılarının, TS EN 206-1 Beton Standardı'nı iyi inceleyerek, tüketici olarak hangi haklara ve yükümlülüklere sahip olduklarını bilmeleri gerekir.

 

Hazır Beton Siparişinde Aşağıdaki Noktalara Dikkat Edilmesi Gerekir.

 

Sipariş edeceğiniz betonunun miktarını, basınç dayanım sınıfını, kıvam sınıfını, agrega en büyük dane büyüklüğünü, miktarını, ne tür bir yapı elemanı için istendiğini, çevre şartlarını ve varsa diğer özelliklerini ayrıntılarıyla tesbit edip, siparişinizi ona göre verin.

 

Beton döküm programınızı iki üç gün önceden firmaya bildirin :

 

Teslim günü - saati, Birim sürede verilecek beton miktarı (hızı), Boşaltma şekli (Beton pompası, vinç kovaları vb), Sipariş bilgileri: İsim - Firma - Vergi Dairesi, Şantiyenin adresi - telefon

 

Şantiyede beton döküm ve yerleştirme süresini iyi ayarlayın, aksaklıklar çıkabilir.Zemin veya atmosferde, betonarme elemanlar üzerinde olumsuz etkilerde bulunabilecek çevresel koşullar (sülfat, deniz suyu, asitler, donma-çözülme vb) hakimse, beton üreticinizi bilgilendirin. Sipariş verdiğiniz betona ilişkin olarak deney sonuçlarını isteyin ;

 

HAZIR BETONUN TAŞINMASI ;
Hazır beton, çabuk kullanılması gereken bir üründür. Bulunulan ortamın koşullarına, çimento ve betonun cinsine ve kimyasal katkıların türlerine bağlı olarak değişebilen bir sürede müşteri tarafından teslim alınması ve kalıba yerleştirme işlemine başlanması gerekir.
Hazır beton, bu özelliği nedeniyle "transmikser" adı verilen özel araçlarla taşınır ve teslimata kadar homojenliğini koruması için transmikserde karıştırılır. Bu karıştırma, beton sınıfına bağlı olarak farklı devirlerde yapılır.
Taşıma işlemi, tesisin işletme bölümünün sevkiyat programına göre gerçekleştirilir; transmikser operatörü ve gerektiğinde beton pompası operatörü taşıma ve teslim işleminin diğer sorumlularıdırlar. Transmikser operatörü betonu müşterinin şantiyesine taşır, pompa operatörü de betonu istenilen noktaya, kalıba aktarır. (Pompa mobil veya sabit olabilir.)

 

HAZIR BETONUN TESLİM ALINMASI ;

 

Beton Dökümü Başladığında :

 

• Her transmikser irsaliyesini betonu basmaya başlamadan önce muhakkak kontrol edin, siparişinize uygun olduğundan, taşıma süresinin geçmediğinden

 

emin olun.

 

• Kıvamını gözleyin ve gerekirse çökme deneyiyle kontrol edin; siparişinizden daha yüksek kıvamlı betonu geri çevirin. Daha kuru kıvamlı gelen beton için hazır

 

beton firmasıyla irtibat kurun.
• Soğuk veya sıcak havalarda taze betonun sıcaklığını ölçün.
• Teslim edilen betondan, her biri ayrı transmikserden olmak üzere, TS EN 206'da belirtilen adetlerde küp veya silindir numune alın.Numuneler sayesinde hem

 

birim ağırlıktan (beton miktarından) hem de sınıf dayanımından emin olacağınızı unutmayın.
• Numunelerinizi alırken, saklarken, kırdırırken ilgili standartlara uyun.
• Basınç deneyi sonuçlarını TS 500'de belirtildiği gibi TS EN 206’ya göre yorumlayın
• Deney sonuçlarını raporlandırın ve saklayın.İmalatçi her beton yük (transmikser) tesliminde kullanıcıya en az aşağıda verilen bilgileri içeren, bilgisayar çıktısı, matbu belge veya elle yazılmış sevk ve teslim belgesi vermelidir.

 

Hazır beton tesisinin ismi, Sevk ve teslim belgesinin seri numarası, Yükleme tarihi ve saati (çimento ve suyun ilk temas ettiği saat) Kamyonun plaka numarası veya aracı tanıtıcı bilgi, Alıcının ismi, Şantiyenin ismi ve yeri, Şartnamelerle ilgili ayrıntılar veya atıf (kod no, sipariş no gibi), Beton hacmi, m3 olarak, Şartnamelere ve EN 206-1’e uygunluğu beyanı, Betonun şantiyeye ulaştığı saat, Boşaltmanın başladığı saat, Boşaltmanın tamamlandığı saat.

 

İlave olarak sevk ve teslim belgesinde aşağıda verilenlerle ilgili ayrıntılı bilgiler de bulunmalıdır.

 

a.) Tasarlanmış beton için;

 

Dayanım sınıfı, Çevresel etki sınıfları, Klorür içeriği sınıfı, Kıvam sınıfı veya hedef değer, Belirtilmişse beton karışım oranlarıyla ilgili sınır değerler, Belirtilmişse çimento tipi ve dayanım sınıfı, Belirtilmişse kimyasal katkı ve mineral katkı tipi, Gerekliyse özel nitelikler, Agreganın en büyük anma tane büyüklüğü, Hafif veya ağır beton için, yoğunluk sınıfı veya hedef yoğunluk değeri,

 

b.) Tarif Edilmiş beton için;

 

Beton bileşimi ile ilgili detay bilgiler, çimento miktarı, gerekliyse katkı tipi gibi, Su/çimento oranı veya kıvam sınıfı veya belirtildiği şekilde hedef değer, Agreganın en büyük anma tane büyüklüğü, Standarda göre tarif edilmiş beton için verilecek bilgiler, ilgili standard hükümlerine uygun olmalıdır

 

HAZIR BETONUN DÖKÜMÜ ;

 

Betonun ürün nitelikleri korunarak, müşterinin şantiyesine transmikserle teslim edildikten sonra, pompa veya diğer araç gereçle istenilen noktadaki kalıba yerleştirilmesi işlemine "beton dökümü" denir.
Beton dökümünden yüksek verim elde edilmesi için bazı noktalara dikkat edilmesi gerekir.

 

a) Dökümden Önce Dikkat Edilecek Noktalar

 

• Kalıpların sağlam ve sızdırmaz olduğunu; temizliğini, yağlanıp yağlanmadığını, yüzeylerinin uygun olup olmadığını kontrol edin.
• Donatıların gereğince döşenip, kontrolünün yapılıp yapılmadığına bakın.
• Yeterli miktarda ve uygun boşaltma aracınız olup olmadığını; betonu işlemek için uygun sayı ve nitelikte eleman ve araç-gereç bulunup bulunmadığını kontrol

 

edin. (Yeni Deprem Yönetmeliği'ne göre, vibratör kullanımı zorunlu hale gelmiştir.) • Taze betonun bakımı için gerekli önlemleri alın. (Su hortumları, örtüler vb)
• Pompa ve transmikserlerin çalışma alanlarının hazırlanıp hazırlanmadığına bakın.

 

• Yer betonu dökülecekse, zemin döküme uygun hale getirilmiş mi, kontrol edin.

 

b) Betonun Dökümü ve Yerleştirilmesi Sırasında Dikkat Edilecek Noktalar

 

Betonun yerleştirilmesi pompalı ve pompasız olarak ikiye ayrılmaktadır. Yerleştirme yöntemi betonun kıvamını etkiler. Pompalanacak betonun, mikserden direkt kalıba dökülen betona kıyasla daha akıcı ve kolay işlenebilir olması aranır. İçine beton yerleştirilecek kalıbın ve yerleştirme işçiliğinin sertleşmiş beton kalitesi üzerine hem mukavemet hem de görünüş açısından önemli etkileri vardır:

 

•Kalıbın cinsi (ahşap, çelik, tünel gibi)
•Kalıp yüzeyinin kalitesi
•Kalıp yağı kullanılması
•Yerleştirme esnasında vibratör kullanımı gibi faktörler beton kalitesi ile doğrudan bağlantılıdır.

 

Şantiyede en çok karşılaşılan sorun, betonun rahat yerleştirilip, mastarlama yapılamamasından dolayı döküm yerine gelen betona fazladan su eklenmesidir. Bu, beton mukavemetini düşürür. Bu sorun, uygun kıvamda beton siparişi, akışkanlaştırıcı kimyasal katkıların kullanılması ve özellikle de şantiyede vibratör kullanımı ile giderilebilir.

 

Beton yerleştirilirken;

 

•Beton mümkün olduğunca yerleştirileceği yere veya yakın bir bölgesine dökülmelidir. Betonu belirli bir bölgeye yığıp, kürekle yerine yerleştirmeden

 

kaçınılmalıdır.
•Beton homojen tabakalar halinde yerleştirilmelidir. Yerleştirme esnasında büyük yığınların ve eğimli tabakaların oluşturulmasına engel olunmalıdır.
•Beton kalıba 1.5 m den daha yüksekten dökülmemelidir.
•Betonun yerleştirme ve sıkıştırma hızları uyum içinde olmalıdır.
•Gecikme ve duraklamalara meydan verilmemeli, bunun sonucu oluşabilecek soğuk derzlere imkan verilmemelidir. Bu tür uygulamalarda muhtemel hava

 

kabarcıklarına karşı kalıp yağlanmalıdır.

 

Transmikser ile Dökümler

 

Transmikserin kapalı alana girmesi gerekiyorsa aracın gireceği yerin yüksekliği tesise bildirilmelidir. Transmikser altı boş bir döşemeye veya bozuk bir zemine çıkarılıyorsa 30 ton civarında toplam yük ve dingil başına 11 ila 13 ton yük olduğu varsayılarak zeminin kayma ve çökme tehlikesi dikkate alınmalıdır.

 

Pompalı Dökümler

 

İnşaata yaklaşım mesafesi, yatay ve düşey döküm erişim mesafeleri; inşaat, zemin ve pompa cinsine göre değişkendir. Pompanın kurulacağı zeminin altından geçen boru hattı veya üzeri kapatılmış boşluklar bildirilmelidir. Aynı şekilde yüksek gerilim hatları bildirilmelidir. Kolon betonlarında, pompa uç hortumu kalıp içine mümkün olduğu kadar sokulmalıdır; perde betonlarında, beton kalıp yüzeyine çaptırılmamalıdır. Betonun hızını keserek, ayrışma ve kalıp deformasyonuna engel olunmalıdır. Pompa uç hortumunu tutan elemanların bom altında durmamasına dikkat edilmelidir. 

 

 

 


 

 
BETON SINIFLARI ;
 
a) Basınç Dayanım Sınıfları
 
Betonun basınç mukavemeti standart kür koşullarında saklanmış (20 °C ±2°C kirece doygun su içerisinde), 28 günlük silindir (15 cm çap, 30 cm yükseklik) veya küp (15 cm kenarlı) numuneler üzerinde ölçülür.
 
Hazır betonda basınç dayanımı sınıfları, karşılığı silindir ve küp mukavemetleri aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. (TS EN 206)
 
Basınç dayanımı sınıfı
 
En düşük karakteristik silindir dayanımı
 
fck,sil N/mm2
 
En düşük karakteristik küp dayanımı
 
fck,küp N/mm2
 
C 8/10
 
8
 
10
 
C 12/15
 
12
 
15
 
C 16/20
 
16
 
20
 
C 20/25
 
20
 
25
 
C 25/30
 
25
 
30
 
C 30/37
 
30
 
37
 
C 35/45
 
35
 
45
 
C 40/50
 
40
 
50
 
C 45/55
 
45
 
55
 
C 50/60
 
50
 
60
 
C 55/67
 
55
 
67
 
C 60/75
 
60
 
75
 
C 70/85
 
70
 
85
 
C 80/95
 
80
 
95
 
C 90/105
 
90
 
105
 
C 100/115
 
100
 
115
 
Örnek : C25/30
C25 :
En düşük karakteristik silindir dayanımı C30 : En düşük karakteristik küp dayanımı Hafif Beton Daynım Sınıfları LC şeklinde gösterilir.
 
Betonda İstatistiksel Kalite Denetimi
 
Beton üretim tesisinin belirlenen standart sapması s olup, bu değer tesisin üretim araçlarına, kullanılan malzemelere, firmanın uyguladığı tekniklere ve personeline bağlıdır. Istenilen proje dayanımı olan fcd yi gerçekleştirmek için amaçlanan dayanım fca şöyle hesaplanır: fca = fcd + 1.48 s
 
TS EN 206 – 1 standardına göre üretilen betonlardan numune alınması için iki durum söz konusudur. Başlangıç üretimi en az 35 deney sonucu elde edilinceye kadar olan üretimi kapsar. Sürekli üretim 12 aydan fazla olmayan sürede en az 35 deney sonucu elde edildikten sonraki üretimdir.
 
Basınç Dayanım için Uygunluk Kriterleri
 
Grupta elde edilen basınç dayanımı deney sonucu adedi "n"
 
1. Kriter
 
2. Kriter
 
fck : Karakteristik basınç dayanımı, N/mm2
fcm : Basınç dayanımlarının karakteristik ortalaması, N/mm2 fci : Bulunan en düşük basınç dayanımı, numune takımı ortalaması, N/mm2
: Uygunluk denetiminde kullanılan standars sapma , N/mm2
 
İmalât
"n" adet deney sonucunun
 
ortalaması (fcm) N/mm2
 
Herhangi tek deney sonucu (fci) N/mm2
Başlangıç
3
3 fck + 4
3 fck - 4
Sürekli
15
3 fck + 1,48s
3 fck - 4
 
Kontrol belgeli olarak üretilen beton için basınç dayanımı ile tanımlama kriterleri
 
Üretim Kontrol Belgeli Üretilen Beton
Aşağıdaki tabloda verilen her 2 kriterin de belirlenmiş hacimdeki betondan alınan, n adet deney sonucu kullanılartak sağlanmasıyla betonun o basınç dayanım sınıfına ait olduğu kabul edilir.
 
Üretim Kontrol Belgesiz Üretilen Beton
 
Belirlenmiş hacimdeki betondan deneyler için en az 3 adet numune alınmalıdır. Aşağıdaki tabloda verilen uygunluk kriterinin sağlanmasıyla, betonun uygun beton dayanım sınıf grubuna ait olduğu kabul edilir.
b) Kıvam Sınıfları
Betonun işlenebilme özelliği kıvamı ile tayin edilebilmektedir. Kıvam, betonun kullanım yerine (kalıp geometrisi, demir sıklığı, eğim), betonu yerleştirme, sıkıştırma, mastarlama imkanlarına ve işçiliğine, şantiyede beton iletim imkanlarına (pompa, kova) bağlı olarak özenle seçilmesi gereken bir özelliktir. Beton Standardı TS EN 206’da 5 kıvam bulunmaktadır. S1, S2, S3, S4 ve S5 sembolleri ile tanımlanan bu kıvamlar çökme (slump) konisi deneyi ile ölçülmektedir.
 
Hazır betonda şantiye teslimi kıvam, taşıma süresi ve beton sıcaklığına bağlıdır. Taşıma süresi kıvamı etkilemekte, süre uzadıkça ve hava sıcaklığı yükseldikçe santraldan şantiyeye kıvam kaybı artmaktadır. Bu kıvam kaybının betona su verilerek dengelenmesi mukavemeti düşürmektedir.
 
TS EN 206’ ya göre ayrıca Vebe., Yayılma ve Sıkıştırılabilme sınıfları da kıvam tayini için kullanılabilmektedir.
 
Belirli hacmideki betonlardan elde edilen deney adedi “n”
1
 
1. Kriter
 
"n" adet deney sonucunun ortalaması (fcm)N/mm2
uygulanamaz
 
2. Kriter
 
Herhangi tek deney sonucu (fci)N/mm2
3 fck - 4
2–4
3 fck + 1
3 fck - 4
5-6
3 fck 2
3 fck - 4
 
Çökme Sınıfları
 
Sınıf
 
lump ( Çökme ), mm
 
S1 S2 S3 S4 S5
 
10 - 40
 
50 - 90 100 - 150 160 - 210 3 220
 
Slump (Çökme) Deneyi yapılırken ; Çökme deneyi kesik koni şeklinde bir kalıba doldurulan taze betonun kalıp çekildikten sonraki çökme miktarının cm ya da mm olarak ölçülmesi esasına dayanır. Bu deney yöntemi ülkemizde son derece yaygın olarak kullanılmaktadır. Fakat yanlış olarak çökme deneyinden elde edilen sonuçlar betonun işlenebilirliğine bir gösterge olarak değerlendirilmektedir. Genel olarak, çökme değeri ile işlenebilirlik arasında yüksek bir korelasyon olması sebebiyle bu durum kayda değer olumsuzluklara sebep olmaz. Fakat yine de çökme değeri olarak ölçülen kıvamın artmasıyla, işlenebilirliğin de her zaman aynı oranlarda artmayacağı unutulmamalıdır.
 
Yayılma Sınıfları
 
Sınıf
 
Yayılma çapı, mm
 
Vebe Sınıfları
 
Sıkıştırılabilme Sınıfları
 
F 11) F2 F3 F4 F5 F 61)
 
£ 340 350 - 410 420 - 480 490 - 550 560 - 620 3 630
 
Sınıf
 
Vebe süresi, sn.
 
Sınıf
 
Sıkıştırılabilme derecesi
 
V 01) V1 V2 V3 V 41)
 
3 31 30 - 21 20 - 11 10 - 6 5-3
 
C 01) C1 C2 C3
 
3 1,46 1,45 - 1,26 1,25 - 1,11 1,10 - 1,04
 
1-Slump hunisi düz bir zemine konur.
2-Standart slump hunisi üç eşit kademede doldurulup, her kademede 25 kez standart şişleme çubuğuyla şişlenir. 3-Huni tamamen dolunca üst yüzeyi mala ile düzlenir.
4-Huni yavaşça yukarı doğru kaldırılır; bu sırada taze beton kendi ağırlığıyla çöker.
5-Şişleme çubuğu huninin üzerine konur ve çöken betonun üst seviyesinden çubuğun altına kadar olan mesafe ölçülür. Bu uzunluk, tazebetonun çökme (slump) değeri olarak adlandırılır. Beton yerleştirme işlemi sırasında vibratör kullanılması kaçınılmazdır.
 
"AFET BÖLGELERİNDE YAPILACAK YAPILAR HAKKINDA YÖNETMELİK" de vibratör kullanmadan beton dökümü işlemini yasaklamıştır.
Şişleme, tokmaklama v.b. elle sıkıştırma usulleri, yalnızca vibratör kullanımıyla beraber, yardımcı usuller olarak kullanılabilir.
 
Çökme deneyi kolaylığından ve özel deney düzeni gerektirmemesinden dolayı şantiyelerde kalite kontrol amaçlı olarak taze betonun kıvamının sık sık kontrol edilebilmesi için çok uygundur. Bu deney TS EN 12350-2’de tanımlanmıştır.
 
Betonun Taşınması Sırasında Kıvam Kaybının Muhtemel Nedenleri
 
• Betonun yalancı priz yapması. Bunun önüne karıştırma işlemine devam edilerek geçilebilir.
• Uzun taşıma mesafeleri. Yol boyunca beton priz almaya başlayabilir.Karışım suyu da buharlaşabilir. • Dökümden önce aşırı karıştırma süresi
• Sıcak hava şartları
 
Özellikle bina sektöründe beton işçiliğinde bilinç ve eğitim düzeyi düşük olduğundan taşıma, yerleştirme ve mastarlama işlemlerinin kolaylığı açısından 18 - 22 cm çökmeli, çok akıcı kıvamlı beton kullanma, bu amaçla da şantiyede hazır betona su verme eğilimi çok yüksektir. Bu eğilimin mukavemet düşürücü zararlı sonucunu yok etmek için Türkiye Hazır Beton Birliği Yönetim Kurulu bir karar alarak üyelerine şantiye teslimi beton kıvamını S4 düzeyinde (çökme >16 cm) tutmalarını tavsiye etmiş, bunu yaparken su/çimento oranına (dolayısıyla mukavemete) dikkatlerini çekmeyi de ihmal etmemiştir. Bu konuda bilgilenen ve bilinçlenen müşteriler S4 kıvamlı beton sipariş vermektedir.
 
c) Birim Ağırlığına göre Beton Sınıfları
 
d) Agrega En Büyük (Maksimum) Dane Büyüklüğü
 
Beton içinde kullanılacak en iri agrega tane büyüklüğünün kalıp en dar boyutu, döşeme derinliği, pas payı, en sık donatı aralığı gibi unsurlarla uyumlu biçimde, TS 500 de belirtilen şekilde seçilmesi gerekir.
TS 500 e göre agreganın en büyük dane büyüklüğü:
 
Kalıp genişliğinin 1/5inden, Döşeme kalınlığının 1/3 ünden,
 
Sınıf
 
Sınır Değerler-Birimi Hacim Kütlesi ( kg/m3 )
Ağır
>2600
Normal
>800 <2600
Hafif
<800
 
Iki donatı çubuk arasındakiuzaklığın 3/4 ünden büyük olamaz.
 
Betonun agrega en büyük tane büyüklüğüne göre sınıflandırılmasında, betonda kullanılan en büyük agrega tane sınıfının üst anma büyüklüğü ( Den çok ) esas alınır. D, TS 706 EN 12620'ya göre, agrega büyüklüğüne bağlı olarak tarif edilen en büyük elek göz açıklığıdır.
 
e) Çevre Etki Sınıfları
 
Dayanıklılıkla ilgili deneylerin sonuçlarında ki farklılıklar nedeniyle, beton performansıyla ilgili olarak çevreden kaynaklşanan etkilere dayanıklı beton özelliklerini saptama yöntemi, belirlenmiş beton özelliklerini saptma yöntemi, belirlenmiş beton özelliklerinin sağlanması ve bileşimle ilgili değerlerin sınırlandırılması şeklinde standardda verilmiştir.
 
Bileşen malzemelerin izin verilen tip ve sınıflarıEnyüksek çimento içeriği
En düşük beton basınç dayanım sınıfı(tercihe
bağlı) Betonun en düşük hava içeriği(gerkeliyse)
 
Öngörülen düzeydeki bakım koşulları altında beton en az 50 yıl planlanmış kullanım ömrüne sahip olmalıdır. Sınır değerlerle ilgili kurallara uygun olması ve aşağıda koşullarına maruz betonun, planlanan kullanım ömrü boyunca, yapıda yeterli dayanıklılık koşullarını sağlayacağı kabul edilir.-Beton; TS 1247, TS 1248, ENV 13670-1 veya ilgili diğer standardlarda tanımlandığı gibi uygun şekilde yerleştirilmeli,Beton TS 500, ENV 1992-1 gibi ilgili tasarım standardlarında özel çevra şartlarına göre donatının beton örtü tabakası için verilene uygun en düşük kalınlığa sahip olmalıdır.
 
- Uygun etki sınıfı seçilmiş olmaldıır. Öngörülen bakım gerçekleştirilmelidir.
 
Çevreden kaynaklanan etkiler, Tablo 3’de verilen etki sınıfları şeklinde tarif edilebilir.Beton tarif edilen etkilerin birden fazlasına maruz kalabilir.
Bu durumda her iki koşuluda sağlamalıdır.
 
BETONUN DURABİLİTE KOŞULUNA GÖRE TASARIMI
 
Sınıf
 
Açıklama
 
Maks.Su/Çimento Oranı
 
Min.Çimento Dozajı
 
Min.Dayanım Sınıfı
 
X0
 
Zararlı etki yok
 
Sınır yok
 
Sınır yok
 
C12/15
 
XC
 
1
 
Kuru veya sürekli ıslak
 
0.65
 
260
 
C20/25
 
2
 
Islak, bazen kuru
 
0.60
 
280
 
C25/30
 
3
 
Orta derecede rutubet
 
0.55
 
280
 
C30/37
 
4
 
Tekrarlı ıslanma-kuruma
 
0.50
 
300
 
C30/37
 
XD
 
1
 
Orta derecede nemli
 
0.55
 
300
 
C30/37
 
2
 
Islak, bazen kuru
 
0.55
 
300
 
C30/37
 
3
 
Tekrarlı ıslanma-kuruma
 
0.45
 
320
 
C35/45
 
XS
 
1
 
Deniz suyu teması yok
 
0.50
 
300
 
C30/37
 
2
 
Sürekli su içinde
 
0.45
 
320
 
C35/45
 
3
 
Tekrarlı ıslanma-kuruma
 
0.45
 
340
 
C35/45
 
XF
 
1
 
Buz çözücü madde içermeyen suya orta derecede doygun
 
0.55
 
300
 
C30/37
 
Buz çözücü madde içeren suya orta derecede doygun
 
0.55a
 
2
 
300
 
C25/30
 
0.50a
 
3
 
Buz çözücü madde içermeyen suya yüksek derecede doygun
 
320
 
C30/37
 
4
 
Buz çözücü madde içeren veya deniz suyuna yüksek derecede doygun
 
0.45a
 
340
 
C30/37
 
300b
 
XA
 
1
 
Az zararlı kimyasal ortam
 
0.55
 
C30/37
 
Orta zararlı kimyasal ortam
 
0.50
 
320b
 
2
 
C30/37
 
3
 
Çok zararlı kimyasal ortam
 
360b
 
0.45
 
C35/45
 
XM
 
1
 
Orta düzeyde aşınma
 
Çok ağır aşınma
 
0.50
 
320
 
C30/37
 
2
 
Ağır aşınma
 
0.50
 
320
 
C30/37
 
3
 
0.45
 
340
 
C35/45
 
a) Betonda sürüklenmiş hava içeriği en az %4 olmalıdır.
b)Sülfata dayanıklı çimento
Klorür içeriği Klorür iyonları, çimento kütlesinin yüzdesi olarak ifade edildiğinde, betonun klorür içeriği, seçilen sınıf için Çizelge 10'da verilen değeri geçmemelidir.Betonun en fazla klorür içeriği
 
Kullanılan beton
 
Çelik donatı ve diğer gömülü metal ihtiva eden
 
Klorür içeriği sınıfı a
 
Çimento b kütlesine göre en fazla CI-
 
CI 0,20
 
% 0,20
 
CI 0,40
  1. a  Belirli kullanım amaçlı betonlarda uygulanacak sınıf, betonun kullanılacağı yerde geçerli kurallara bağlıdır.
  2.  
    b  Tip II mineral katkıların kullanıldığı ve mineral katkının çimento miktarına dahil olarak kabul edildiği yerlerde klorür muhtevası, klorür iyonlarının, çimento + hesaba katılan katkı miktarlarına oranlanmasıyla bulunur.
 
% 0,40
 
3.Diğer Özellikler
 
a) Taze Beton Sıcaklığı
Hazır Beton standardına uygun olarak şantiyeye teslim edilen taze hazır beton sıcaklığının +5 °C'den az olmaması gerekmektedir.
b) Birim Ağırlık

Hazır beton üreticisinin hedef değerine göre birim ağırlığa ̧ ±100 kg/m3 tolerans getirilmiştir. Örneğin beyan edilen değer 2350 kg/m3 ise tolerans sınırları 2350± 100 kg/m3 olmaktadır.Birim ağırlık yoluyla metraj sorunları çözümlenebilmekte, transmikser boş ve dolu tartılarak beton ağırlığı ve hacmi belirlenebilmektedir. 
 
 
 
 
 

 

HAZIR BETON NEDİR?

Beton, agrega ( ince ve kaba agrega ), çimento ve suyun, kimyasal ve mineral katkı maddeleri ilave

edilerek veya edilmeden homojen olarak üretim teknolojisine uygun olarak karıştırılmasından

 oluşan, başlangıçta plastik kıvamda olup, zamanla katılaşıp sertleşerek mukavemet kazanan

 önemli bir yapı malzemesidir. 

Hazır beton, kullanıcı olmayan şahıs veya kuruluş tarafından hazırlanarak taze halde iken teslim

edilen betondur. Kullanıcı tarafından şantiye dışında hazırlanan beton ve şantiyede kullanıcı

haricindeki kişi veya kuruluşlarca hazırlanan beton da "hazır beton" tanımına girmektedir.

 Kullanıcısı tarafından, sadece kendi kullanımı için  şantiye içerisinde üretilen beton ise "şantiyede

 imal edilen beton" tanımına girmektedir.

Bilimsel yöntemlerle tasarlanmış hazır beton, bileşen tartımlarını ağırlık yöntemiyle otomatik

yapan modern tesislerde üretilmeli ve standartlara göre  kontrol edilmelidir. 

Hazır Betonun kalitesini belirleyen 5 temel aşama söz konusudur:

·      Tasarım

·      Üretim

·      Taşıma

·      Yerleştirme

·      Bakım ve Kür

Bunlardan ilk üç aşama hazır beton üreticisi, son iki aşama ise tüketici tarafından yerine

getirilmektedir. Günümüzde hazır beton kadar sıklıkla kullanılan başka bir yapı malzemesi

 bulunmamaktadır.

 

 

 

 

 

 

 

 

HAZIR BETONUN FAYDA ve ÜSTÜNLÜKLERİ

Hızlı

Sürekli ulaşılabilirlik

Her aşamada kontrol imkanı

Optimum malzeme kullanımı

Zaman ve maliyetten tasarruf

Çevre dostu

 

Beton tesislerimizde TS EN 206-1 standardına uygun; çeşitli kıvam ve agrega dane büyüklüğü sınıflarında, C8’den C100’e kadar normal ve yüksek dayanımlı betonlar üretilmektedir.

Tesislerimizde bu ürünlerin yanısıra, çeşitli kıvamlarda ve agrega dane büyüklük sınıflarında, müşteri ihtiyaçlarını karşılamak üzere; Akıcı Dolgu Betonları, Yüksek Performanslı Betonlar, Erken Dayanımı Yüksek Betonlar, Tünel Kalıp Betonları, Yüksek Katlı Bina Betonları, Çevresel Etki Sınıflarına Uygun Beton Tipleri gibi ürünler de üretilerek müşteri talepleri karşılanmaktadır.

Basınç Dayanımı Sınıfı

En Düşük Karakteristik Silindir Dayanımı
fck,sil N/mm2

En Düşük Karakteristik Küp Dayanımı
fck,küp N/mm2

C 8/10

8

10

C 12/15

12

15

C 16/20

16

20

C 20/25

20

25

C 25/30

25

30

C 30/37

30

37

C 35/45

35

45

C 40/50

40

50

C 45/55

45

55

C 50/60

50

60

C 55/67

55

67

C 60/75

60

75

C 70/85

70

85

C 80/95

80

95

C 90/105

90

105

C 100/115

100

115

Tesislerimizde ürünlerimiz için TSE belgelerimiz mevcut olup, TSE Standartlarına uygun laboratuvarlarımızda, hammadde ve ürünlerimizle ilgili, standartlarda belirtilen tüm deney ve kontroller yapılabilmektedir. Tesislerimizde G uygunluk belgeleri de bulunmaktadır. Tesislerimiz  TSE tarafından periyodik olarak denetlenmektedir.

 

HAZIR BETONDA ARANAN ÖZELLİKLER


Bu özellikleri iki grupta sınıflandırmak mümkündür:

 

 a) Taze Betonda:

  • İşlenebilme özelliği, uygun kıvam
  • Taze betonun sıcaklığı
  • Agrega maksimum tane büyüklüğü
  • Homojenlik, kıvam kaybı, hava miktarı,
  • Birim ağırlık

b) Sertleşmiş Betonda:

  • Dayanım (basınç, çekme, eğilme, yarılma mukavemetleri)
  • Dış etkenlere karşı dayanıklılık (geçirimsizlik, aşınmaya dayanıklılık)
  • Donma ve çözülmeye dayanıklılık
  • Hafiflik veya ağırlık
  • Isı, ses yalıtımı ve estetik (Brüt betonda dış görünüş)
  • Ekonomi

·       Betonun öngörülen
dayanımı ve dayanıklılığı

 

Betonun öngörülen dayanımı ve dayanıklılığı

Betonun öngörülen dayanımı ve dayanıklılığı kazanması için doğru olarak siparişi ve tesliminin yanında, doğru bir şekilde yerleştirilmesi ve bakımının yapılması gerekmektedir. Beton kullanıcısı TS 1247 "Normal Hava Koşullarında Beton Yapım, Döküm ve Bakım Kuralları" ve TS 1248 "Anormal Hava Koşullarında Beton Yapım, Döküm ve Bakım Kuralları"na göre şantiyede beton bakımını yapmalıdır. Zira yapılan araştırmalarda bakımı yapılmamış betonların veya iyi sıkıştırılmamış betonların dayanımlarının düşük olduğu ve çevre etkilerine karşı dayanıksız olduğu gözlemlenmiştir.

Hazır beton sipariş ederken dikkat edilecek hususlar

Hazır betonun siparişi
Hazır beton siparişi vermeden önce, yapınızda ne tür beton kullanılacağını doğru tespit etmeniz gerekir. Çünkü, birçok durumda sipariş edilen beton sınıf dayanımı, talebi karşılamasına rağmen, istenilen işlevi yerine getirmeyebilir. Örneğin, sülfatlı bir zemine dökülecek temel betonunda dayanıklılık özelliği, basınç dayanımından daha önemlidir. Beton sınıfı, mevcut statik yapı projesinin üzerinde görülebilir. Ancak çevre şartları iyi tetkik edilmelidir. Gerektiğinde, hazır beton tesislerindeki uzmanlar da bu konuda yardımcı olabilirler. Hazır beton kullanıcılarının TS EN 206-1 Hazır Beton Standardı'nı iyi inceleyerek, tüketici olarak hangi haklara ve yükümlülüklere sahip olduklarını bilmeleri gerekir.

 

Hazır beton siparişinde aşağıdaki noktalara dikkat edilmesi gerekir:


Sipariş edeceğiniz betonun miktarını, basınç dayanım sınıfını, kıvam sınıfını, agrega en büyük tane büyüklüğünü, ne tür bir yapı elemanı için istenildiğini, çevre şartlarını ve varsa diğer özellilerini ayrıntılarıyla tesbit edip, siparişinizi ona göre verin. Beton döküm programınızı iki-üç gün önceden firmaya bildirin. Şantiyede beton döküm ve yerleştirme süresini iyi ayarlayın, aksaklıklar çıkabilir. Zemin veya atmosferde, betonarme elemanlar üzerinde olumsuz etkilerde bulunabilecek çevresel koşullar (sülfat, deniz suyu, asitler, donma-çözülme vb.) bulunuyor ise beton üreticinizi bilgilendirin ve uygun beton isteyin. Sipariş verdiğiniz betona ilişkin olarak deney sonuçlarını isteyin.

 

Hazır betonun taşınması
Hazır beton, çabuk kullanılması gereken bir üründür. Üretiminden itibaren en geç iki saat içerisinde, müşteri tarafından teslim alınması ve kalıba yerleştirme işlemine başlanması gerekir. Bu süre, bulunulan ortamın koşullarına, çimento ve betonun cinsine, kimyasal katkıların türlerine bağlı olarak değişebilir ve geciktirici kimyasal katkılar kullanılarak uzatılabilir. Hazır beton, bu özelliği nedeniyle 'transmikser' adı verilen özel araçlarla taşınır ve teslimata kadar homojenliğini koruması için transmikserde karıştırılır. Bu karıştırma, beton sınıfına bağlı olarak farklı devirlerde yapılır. Taşıma işlemi, tesisin işletme bölümünün sevkiyat programına göre gerçekleştirilir. Transmikser operatörü ve gerektiğinde beton pompası operatörü, taşıma ve teslim işleminin diğer sorumlularıdır. Transmikser operatörü betonu müşterinin şantiyesine taşır, pompa operatörü de betonu istenilen noktaya, kalıba aktarır. Pompa mobil veya sabit olabilir.

 

Betonun yerleştirilmesi

 

 

1. Beton yerleştirilmeden önce yapılacaklar
Betonun yerleştirme yöntemi ve beton döküm süresi önceden belirlenmelidir. Kalıplar sağlam, temiz ve yağlanmış olmalıdır. Yer betonu dökülecekse zemin sıkıştırılıp nemlendirilerek döküme uygun hale getirilmelidir. Beton teslim alınırken irsaliye fişinden başlanarak istenen ürünün özellikleri kontrol edilmelidir.

 

2. Beton yerleştirilmesi sırasında yapılacaklar
Beton, kalıba yüksekten dökülmemelidir (en fazla 1.5 m). Bu ayrışmaya ve kalıbın patlamasına neden olur. Beton yatay tabakalar halinde dökülmelidir. Kolon ve perde gibi düşey elemanlar en az üç defada doldurulmalıdır. Beton yerleştirileceği yere en yakın bölgeye dökülmelidir. Betonu sıkıştırmak için vibratör kullanılmalıdır. (Deprem Yönetmenliği'nde vibratör kullanımı zorunlu kılınmıştır.)

 

3. Vibrasyonda dikkat edilmesi gereken hususlar
Vibratörün ucunu beton içerisine hızlıca daldırmak ve betondan yavaşça çıkarmak gerekir. Kalıplara kesinlikle vibratör ucu temas etmemelidir. Vibratör betona düşey olarak daldırılmalı ve daldırma aralığı vibratörlerin etki yarıçaplarına bağlı olarak 45-50 cm'yi geçmemelidir. Titreştirilen bölgeler birbirlerine örtüşecek şekilde vibrasyon yapmalıdır. Vibrasyon esnasında vibratörün her defasında bir önceki tabakaya 10 cm kadar girmesi, tabakaların kaynaşmasını sağlar. Vibratör, betonu yatay yönde taşımak için kullanılmamalıdır. Vibratör ucu taze beton içerisinde çok kısa ve çok uzun süre ile tutulmamalıdır. Az, aşırı ya da yanlış vibrasyon uygulaması sonucu betonun içindeki ince ve kaba malzemeler birbirinden ayrışır. Betonun homojenliğinin bozulduğu bu duruma ayrışma (segregasyon) denir. Bu durumun oluşmasından kaçınılmalıdır.

 

4. Beton yüzeyinin bitirilmesi
Düşey yüzeyler genellikle kalıp ile temas halinde olduklarından istenen yüzey kalitesine göre değişen kalite ve tipte kalıplar kullanılır. Bazen kalıp alındıktan sonra yüzeye el veya makine ile ek bitirme işlemleri uygulanabilir. Çoğunlukla yatay yüzeyler ve bazı eğik yüzeyler kalıpsız bitirilirler. Bu şekilde yapılan bitirme işleminde bazen makine yöntemleri de kullanılabilir. Döşeme betonlarında yüzey bitirme işlemi genellikle çelik veya ahşap mastar ve malalarla yapılır. Kenar, pah ve derz işlemleri gereken yerlerde; önce kenar bitirmesi yapılmalı, sonra pah ve derzler bitirilmelidir. Bazı beton satıhlarda mastar ve mala işleminden sonra gereken pürüzlülüğün verilmesi için, belirli bir yönde tarak çekilir. Bazı büyük döşeme ve kaplama betonlarında ise vibrasyonlu mastar ve makine malası kullanılabilir.

 

 

 

 

Betonun bakımı

Betonun bakımı bir başka deyişle betonun kürü, beton yerleştirildikten sonra veya beton ürünlerinin imalatından sonra oluşabilecek su kaybını engellemek ve hidratasyon reaksiyonlarının uygun şekilde ve zamanda gerçekleşmesini sağlamaktır. Çimento hidratasyonu günlerce, haftalarca hatta aylarca sürer. Hidratasyon reaksiyonunun devamı için yeterli miktarda su ve sıcaklık gerekmektedir. Bu koşullar sağlanamadığı takdirde betondan beklenen dayanım ve dayanıklılık (durabilite) elde edilemez. Betonun su kaybederek kurumasını önlemek, dolayısıyla çimentonun hidratasyonunu sürdürmesi için üç yol izlenir. Şöyle ki: su geçirmeyen (naylon-polietilen) bir örtü ile beton yüzeyi kapatılır. Sürekli olarak betonun yüzeyinin nemli kalması sağlanır. Genellikle hortum ya da mekanik yağmurlama sistemi ile su püskürtülür ya da su göleti oluşturulur. Kimyasal kür katkıları kullanılarak beton yüzeyinin kaplanması sağlanır. Özellikle geniş yüzeye sahip beton işlerinde buharlaşma ile kaybedilen su, hidratasyon reaksiyonlarının yavaşlamasına neden olacaktır.

1. Su ile kür yapılması
Sürekli olarak beton yüzeyinin ıslak kalması sağlanmalıdır. Uygun kür süresi yaklaşık 7 gündür. Kış aylarında bu süre uzatılmalıdır. Su püskürtülerek beton yüzeyinin ıslatılması çok iyi bir kür metodudur. Eğer bu işlem aralıklarla yapılıyorsa beton yüzeyinin kuru kalmamasına dikkat gösterilmelidir. Bu sistemin tek dezavantajı maliyetidir. Sistemin uygun işlemesi için yeterli miktarda su ve tecrübeli uygulamacı gerekmektedir. Telis bezi veya diğer su tutucu örtüler kullanılarak da beton yüzeyinin ıslak kalması ve buharlaşmanın daha az olması sağlanabilir. Yüzeyde bozulma olmasını engellemek için beton sertleşir sertleşmez su tutucu örtüler serilmelidir. Özellikle döşeme köşelerinde daha dikkatli ve özenli olunmalıdır. Örtülerin sürekli ıslak kalmaları sağlanmalıdır.

2. Kimyasal maddeler ile kür yapılması
Kimyasal kür malzemeleri işin cinsine göre farklılık gösterir. Beyaz veya alüminyum renginde olan kimyasal maddeler beton yüzeyinde ince bir polimer tabakası oluşturur. Sıvı maddenin içindeki su zamanla buharlaşır ve bileşikteki kimyasal madde beton yüzeyinde zarsı bir tabaka oluşturur. Bu tabaka buharlaşmayı çok düşük seviyelere indirdiği gibi, özellikle sıcak mevsimlerde, beton yol gibi uygulamalarda güneş ışınlarının beton yüzeyindeki kırılmasını ve yansımasını da sağlar.

3. Beton yüzeyinin örtü ile kaplanarak kür yapılması
Polietilen örtüler, elemanlarda kalıplar söküldükten sonra en geç yarım saat içinde ve döşemelerde beton yeterli sertliği kazanır kazanmaz uygulanmalıdır. Uygulamaya beton yüzeyi kurumadan önce başlanmalıdır. Eğer beton baskı beton ya da desenli yol ise örtüler hafif bir iskelet üzerine yerleştirilmelidir. Bu sayede beton yüzeyi bozulmamış olur. Bu tarz bir kürde polietilen örtüler yerleştirilmeden önce betondaki suyun terleyip buharlaşmasını beklemeye gerek yoktur. Kür uygulamasına beton yerleştirildiğinde başlanabilir.

 

 

 

 

 

 

 

 

Soğuk ve sıcak havada beton dökümü

 

 

1. Soğuk havada beton dökümü
Soğuk havada beton dökme çalışmalarının amacı, don olayına rağmen yeterli mukavemet ve dayanıklılıkta beton elde etmektir. Soğuk hava ile ilgili uygulamaların ne zaman başlayacağını tespit etmek güç olmakla birlikte hava sıcaklığı 10°C veya altına düştüğü zaman tedbir alınması öngörülmüştür. Ortalama sıcaklık ard arda üç gün süreyle +5°C'nin üstüne çıkıncıya kadar betona aynı koruma uygulanır.Aslında 24 saatlik koruma süresi betonun gerekli mukavemetine erişmesinde yeterli değildir. Bu süre soğuk hava koşullarına göre uzatılabilir.

 

Beton için soğuk hava

Beton için ideal soğuk hava ortalama sıcaklığının ard arda üç gün süreyle +5°C'nin altına düştüğü veya 24 saat içinde hava sıcaklığının ortalama +10°C'nin altında 12 saat süreyle seyrettiği havadır. Taze betonu yerleştirdikten sonra olabilecek donlardan koruma ve bu süre içinde gerekli en az sıcaklığın sağlanmasıyla ilgili tedbirler önceden planlanmalıdır. En düşük günlük sıcaklığın 0°C'nin altına indiği ilk don gününden sonra ortalama sıcaklığın ard arda bir günden fazla süreyle +5°C'nin altına düşmesi halinde beton yerleştirdikten sonra en az 24 saat dona karşı korunmalıdır.

 

Soğuk havada betonun yerleştirilmesi

Ortalama sıcaklığım + 5°C'den az olduğu zamanlarda betonun yerleştirme sıcaklığı en büyük dane büyüklüğüne bağlı olarak: D maks. 16mm için 18°C, D maks. 31.5 mm için 13°C olmalıdır. Yüksek sıcaklıklardaki betonun yerleştirilmesi, gerek hava ısısı gerek yerleştirilen kalıp ve/veya yerin ısısının düşük olması durumunda ve termal çatlamalara maruz kalır.

Beton ısısı, mukavemet gelişimini kontrol eden en önemli faktördür. Donmaya karşı ilk korumayı sağlamanın ötesinde, beton kalıplarının güvenle çıkarılabilmesinin sağlanması için yeterli mukavemeti kazanmalıdır. Betonun mukavemet kazanma hızı inşaat maliyetini etkileyecektir. Beton ısısı düştükçe betonun mukavemet kazanma hızı da düşer. Bu nedenle soğuk havada koruma tedbirlerini azaltmak ve kalıpların daha erken çıkarılabilmesi sağlamak amacıyla erken mukavemet kazanma düzeyi yüksek olan beton tercih edilmelidir.

 

SOĞUK HAVADA BETON İÇİN KORUMA TEDBİRLERİ

Koruma tedbirleri; "beton dökülmeden önce planlanarak" ve "beton döküldükten sonra uygulanarak" iki kademede gerçekleştirilir.

 

Beton dökülmeden önce

- Beton yerleştirilmeden önce kalıplar buz. don ve çamurdan arındırılmalıdır. Donmuş olan ya da içinde donmuş maddeler bulunan bir alt tabaka üzerine beton serilmemelidir.

- Yapının özelliğine göre (temel, alttemel, kütle betonu, doğrudan hava şartlarına maruz kalan beton gibi) uygun kür seçimi tasarımı yapılmalıdır.

- Kalıp ve dikmeler sökülmeden önce betonun korunmasıyla ilgili tedbirlerin alınması gerekir.

- Betonda mukavemetin gelişmesini hızlandırıcı faktörlerin yerine getirilmesi önceden planlanmalıdır, (uygun çimento tipi seçimi, su/çimento oranı, uygun priz hızlandırıcı kimyasal katkı seçimi, uygun slump seçimi gibi)

 

Kalıp ve dikmelerin sökülebilme zamanı

Doğrudan mukavemet artış hızı ve miktarına bağlıdır.

Mukavemet artış hızını etkileyen faktörler: w

1- Beton yerleştirme başlangıç sıcaklığı.

2- Yerleştirmeden sonra betonun koruma sıcaklığı.

3- Yerleştirmeden sonra betonun elverişli sıcaklıkta tutulduğu süre,

4- Çimentonun tipi ve dozajı,

5- Priz çabuklaştırıcı veya diğer katkı maddelerinin tür ve miktarı,

6- Yapı kısımlarının boyutları

7- Kür metodları, bunların etkinliği ve koruma sırasındaki kürü izleyen sürede tabii kür imkanlarının tamamı göz önüne alınmalıdır.

 

Mukavemet gelişmesinin hızlandırılması

Uygun tedbirler alındığı takdirde; priz çabuklaştırıcı katkı maddeleriyle erken dayanımı yüksek çimento veya katkılı çimentoyla, gerekli mukavemet seviyesine daha kısa sürede ulaşır.Beton prizini çabuklaştırıcı kimyasal katkı maddelerinin kullanılması, soğukhavada betonun erken mukavemet kazanmasını sağlar. Ancak kullanılan kimyasal katkı maddesinin içeriğini bilmek beton yapının durabilitesi açısından önem arz eder.

 

- Kalsiyum klorür (CaCI2), soğuk havada beton dökme işlemi sırasında priz çabuklaştıncı madde olarak kullanılabilir. Ancak klorürün neden olduğu donatıda korozyon-korozyon potansiyelinin yükselmesi dikketle incelenmelidir.

- Kalsiyum klorür çimentoda, alkali-agrega reaksiyunun kontrol edilebileceği hallerde genleşme yapar. Bu nedenle, çimentonun düşük alkalili olması veya puzolan kullanılması gerekir.

Uygun katkı maddesinin yüzdesi; iş şartlarına, hava ısısına, üretim metoduna ve öngörülen karışım esaslarına göre labaratuvar deneyleriyle önceden tespit edilmelidir.

 

 

 

2. Sıcak havada beton dökümü
Sıcak hava, beton dökümü sırasında ortalama sıcaklığın ard arda üç gün süre ile 30°C'nin üstünde bulunduğu süredeki hava durumudur.

Sıcak havada betonun başarı ile dökülebilmesi beton karışımlarında bazı ayarlamaların yapılması zorunlu kılar. Sıcak havanın betona ve beton yapıya olan etkileri iyi anlaşıldığı takdirde, herhangi bir yapı sorunu ortaya çıkmadan kalite korunabilir.

 

Yüksek ısının beton üzerindeki etkilerine karşı hazırlıklı olunmalıdır.Bu nedenle;

1- Şartnameye uyulabilmesi amacıyla, beton ısısının kontrol altına alınması sağlanmalıdır.

2- Aynı çalışma kıvamını sağlayabilmek için daha fazla su gerekebilir.

3- Aynı kütlede 28 günlük basınç dayanımı azalır.

4- Taze betonun yüzeyi daha hızlı kuruyabilir.

5- Plastik çatlaklar meydana gelebilir.

6- Sertleşmiş betonda yüzey çatlakları oluşması ihtimali daha yüksektir.

7- Betonun sertleşmesinden sonra çekme çatlakları oluşma riski daha fazladır.

 

Kimyasal Katkı

Betonun; karışım anından başlayarak, dökümü ve perdahlanma süresince, rahatça çalışabilecek bir kıvamda olması gerekir. Kıvamın su ile sağlanması, betonun kalitesi ve dayanımı açısından son derece ciddi problemlere neden olur. Bu nedenle sıcak hava betonlarında priz süresini geciktirici kimyasal katkıların kullanılma zarureti vardır.

 

Taban ve kalıplar üzerine su püskürtmesi

Kuru bir taban beton karışımındaki suyu emerek perdahlanma için kullanılacak süreyi kısaltabilir. Kalıplar kuru ve sıcak olduğu takdirde karışım suyunu absorbe ederek ısıyı yükseltebilirler. Taze betondaki su kaybını önlemek amacıyla, beton ile temas edecek kısımların soğutulması, taban, kalıp ve donatının ıslatılması gerekir.

 

Beton dökümü ve yerleştirilmesi esnasında yapılması gereken işlemler

Beton yerleştirilmeden önce kalıplar, teçhizat, alt yapı ve bunun yanında beton dökülen alanın etrafı iyice ıslatılmalıdır. Böylece çevre sıcaklığının düşmesi ve nisbi nem miktarının artması sağlanmış olur. Yüzeyler buharlaşmasıyla su kaybına karşı su geçirmez örtülerle örtülmelidir. Sıcaklığın çok yüksek değerlere çıkması halinde beton dökümü gece veya güneşin batması durumunda yapılmalıdır. Betonun ani sıcaklık değişimlerine karşı korunması ve beton dökümünden önce bu durumun iyice etüt edilmesi gerekir.

 

Beton dökümü sonrası yapılması gereken işlemler

Beton dökümü tamamlandıktan sonra koruma ve kür işlemiyle kaliteli ve dayanıklı bir beton elde edilmesi işlemi tamamlanır.

 

Koruma ve kür

Mümkün olan her yerde su kürü sağlanmalıdır. Kürün yerleştirildikten sonraki ilk saatlerde yapılmasına rağmen kalıplar daha sonraki günlerde de sürekli rutubetli tutulmalıdır.

 

Sıcak havada beton

Sıcak havada beton dökümü için yapılması gerekenler "beton dökülmeden önce" ve "döküldükten sonra" olmak üzere ikiye ayrılabilir.

 

Beton dökülmeden önce yapılması gerekenler

Beton hammaddelerinin gözden geçirilmesi ve uygun karışımın hazırlanması, beton içinde sıcaklığın düşürülmesi için hammaddelerin teker teker gözden geçirilmesi gerekir.

 

Agrega

Agrega sıcaklığının düşürülmesi konusunda çeşitli yollar uygulanabilir. Mümkünse agreganın doğrudan güneş ışınlarından korunarak fazla ısınması önlenebilir. Agrega yığınlarının ısıtılması için yüksek basınçlı su kullanılmamasına dikkat edilmelidir.

 

Çimento

Çimentonun mümkün olabildiği kadar 75°C ısıda sınırlandırılması üretimde kolaylık sağlayacaktır. Çimento temininde stokta bekletilmiş çimentonun tercih edilmesi, karışım sıcaklığının düşük tutulmasında önemli bir ted bir olarak karşımıza çıkmaktadır.

 

Karışım suyu

Taze betonda sıcaklık üzerinde en fazla etkili olan bilieşen sudur. Beton tesisinde su tankları açıkta ise beyaza boyanması veya mümkünse tankların toprağa gömülmesi su sıcaklığının azalması sağlayan önlemlerdir.

 

Dikkat!

Özellikle sıcak hava koşullarında önceden tedbir alınmadığı takdirde hazır beton, santralden şantiyeye gelinceye kadar ve döküme başlayacağı zamana kadar buharlaşma nedeniyle karışımındaki sudan kaybeder. Bu kayıp betonun işlenebilirliğini azalttığı gibi uygulamalarda zorluklara neden olur. Bu durumdan kurtulmak için iki yol vardır.

Doğru: Santralde sıcak hava koşulları dikkate alınarak su ve katkı ayarlaması yapılır. Gerekirse şantiyede akışkanlaştırıcı katkı katılabilir.

Yanlış: Şantiyede reçete dışında betona su katılır. Betona şantiyede katılacak her litre su o an için betonun işlenebilirliğini kolaylaştırırsa da su/çimento oranı artacağından betonda daha çok boşluk olur. Bu da betonun zayıf, geçirimli ve dayanıksız olmasına neden olur. Betona eklenen suyun buharlaşan suyun yerine geçtiğini düşünmek yanlıştır. Betonda belli bir süre sonra hidratasyon reaksiyonu başlayacağı için karışımdaki suyun etkisi ile sonradan katılan suyun etkisi çok farklı olacaktır.

 

Bu Konuda GÖL BETON’a gelin sıcak bir çayımız eşliğinde gerekli görsel slayt gösterileri ve teknik bilgi donanımına sahip GÖL BETON  teknik personelinden  lütfen bilgi edininiz.

 

 

Kaynaklar
1. TS 1247 (Normal Hava Koşullarında Beton Yapım, Döküm ve Bakım Kuralları)
2. TS 1248 (Anormal Hava Koşullarında Beton Yapım, Döküm ve Bakım Kuralları)
3. ACI Committee 305, Hot-Weather Concreting, ACI 305R-99, American Concrete Institute, Farmington Hills, Michigan, 1999
4. ACI Committee 308, Standard Specification for Curing Concrete, ACI 308.1-98, American Concrete Institute, Farmington Hills, Michigan, 1998
5. www.concrete.net.au
6. Sıcak Havada Beton, Hazır Beton Dergisi 69. sayı, 65. sayfa
7. Betonun Vibrasyonu, Hazır Beton Dergisi 69. sayı, 71. sayfa

 

 

 

HAZIR BETON ÜRÜNLER

 

ÜRÜNLER

BETON TİPLERİ

SINIFLAR

KIVAM

DMAX.

STANDART BETONLAR

C14/16

S1 - S4

D2-D3

C16/20

S1 - S4

D2-D3

C18/22,5

S1 - S4

D2-D3

C20/25

S1 - S4

D2-D3

C25/30

S1 - S4

D2-D3

C30/37

S1 - S4

D2-D3

C35/45

S1 - S4

D2-D3

C40/50

S1 - S4

D2-D3

C45/55

S1 - S4

D2-D3

C50/60

S1 - S4

D2-D3

GROBETONLAR

GRO 150

S1 - S4

D3

GRO 200

S1 - S4

D3

GRO 250

S1 - S4

D3

ŞAP BETONLARI

ŞAP 300

S1 - S4

D1

ŞAP 350

S1 - S4

D1

ŞAP 400

S1 - S4

D1

ŞAP 450

S1 - S4

D1

SIVA

HAZIR YAŞ SIVA

S1 - S4

D1

 

 

 

ÖZEL ÜRÜNLERİMİZ

→ Hafif betonlar

→ Sülfat etkisine dayanıklı beton

→ Donmaya karşı dayanıklı beton

→ Yol betonu

→ Su geçirimsiz beton

→ Denizde su altı betonları

→ Zemin şapları

→ Renkli betonlar

→ Akıcı dolgu betonları

→ Lifli (çelik, polipropilen) betonlar

→ Perlitli betonlar

→ Kendiliğinden yerleşen ve sıkışan beton